FOTO GALERIA
BRAMKA SMS
Wrota Podlasia
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Znajdujesz się w: Strona główna / Informator / Aktualności
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.

Aktualności

 
2016-10-06

Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych

 

W niedzielę 2 października odbyło się uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych. Uroczystości rozpoczęła msza święta w intencji pomordowanych celebrowana przez Proboszcz Parafii Leman ks. Romana Zarębę oraz ks. kan. Grzegorza Polesińskiego – do niedawna Proboszcz Parafii Leman. Następnie po powitaniu gości przemówienia wygłosili Wójt Gminy Piotr Niedbała, poseł na sejm RP Pani Bernadeta Krynicka, Pan Łukasz Kudlicki Dyrektor Gabinetu Politycznego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz odczytany został list od Pana  Jarosława Zielińskiego Sekretarza Stanu w MSWiA.

Odsłonięcia pomnika dokonali Bernadeta Krynicka, Łukasz Kudlicki oraz Piotr Niedbała.

Następnie ksiądz proboszcz poświęcił pomnik, po czym nastąpiło uroczyste złożenie kwiatów.

 

 

Rys historyczny.

 

Dlaczego Niemcy zorganizowali tutaj taką łapankę?

17 lipca 1943 r. Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Krasowo – Częstki. Zginęło co najmniej 250 osób z 47 rodzin. Widzieli to partyzanci z oddziału Stanisława Karolkiewicza „Szczęsnego”. Karolkiewicz  podjął decyzję o odwecie. Wyznaczył cel uderzenia, leżącą w Prusach Wschodnich, wieś Turośl. To była w owym czasie duża miejscowość, z nadleśnictwem, posterunkiem żandarmerii, murowanym kościołem. Oddział „Szczęsnego” liczący około 30 partyzantów zaatakował w nocy z 14 na 15 sierpnia 1943 r. Ustalono, że najpierw będzie zlikwidowany Herbert Opitz, 49 - letni leśniczy z pobliskiego leśnictwa Dębniak (Eichenwalde). Był wysoko postawionym funkcjonariuszem NSDAP i SA i ze szczególnym okrucieństwem traktował polskich robotników. Odcięto połączenia telefoniczne z Johannisburgiem (Piszem) i zablokowano drogi wylotowe ze wsi. Część partyzantów z dowódcą udała się do leśniczego Opitz’a. Jeden z robotników wywołał Niemca z domu, zastrzelono go, a potem jego żonę i dwoje dzieci. Następnie rozpoczęto akcję we wsi. W ogniu stanęło wiele budynków, a zginęło prawdopodobnie kilkadziesiąt osób (niektóre źródła mówią nawet o 80 osobach). Niestety śmierć poniosły również osoby cywilne, także dzieci. Polski oddział spod Turośli wycofał się niemal bez strat własnych. Uwolniono znaczną grupę przymusowych robotników, którzy w większości uciekli do swych domów. Niemcy w odwecie zorganizowali łapankę w kilku wsiach gminy Turośl leżących wzdłuż granicy, m. in. Łasze, Zimnej i Lemanie.

Kompletowanie listy aresztowanych w 1943 roku mieszkańców parafii trwało ok. 8 lat. Wiele informacji zebrano od rodzin ofiar, w czym bardzo pomógł  ksiądz Grzegorz Polesiński,. Cenne informacje pozyskano też z archiwum muzeum w Sztutowie, archiwum gminnej ewidencji jak również korespondując z przedstawicielami stowarzyszeń historycznych z Gdańska i Szczecina.

Sfinalizowanie tego przedsięwzięcia było możliwe dzięki osobistemu zaangażowaniu pana Piotra Niedbały, Wójta Gminy Turośl, który pozyskał środki z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Fragment wspomnień jednego z więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Sttuthof.

„Najpierw pojechali do Turośli Polskiej do wójta; podobno po zezwolenie. Jadąc z powrotem zatrzymywali się w Cieciorach, w Łasze. Łapali kogo popadnie. Jeździli po wszystkich okolicznych wsiach: Nowej Rudzie, Wanacji, Ksebkach, Łączkach. Kiedy wjechali do Lemana - u Koszewskich akurat młócili - zatrzymali się przy zagrodzie Łukasza Lemańskiego. Jeden z Niemców poszedł do sołtysa Marchewki, a dwóch w przeciwnym kierunku. We wsi padły pierwsze strzały. Zacząłem uciekać do lasu. Nim dobiegłem Niemcy zdążyli przeciąć mi drogę. Nie było sensu dalej uciekać, mogłem zginąć. A wystarczyło schować się do piwnicy. Do mojego domu nie wchodzili. Byli i tacy, którzy w ogóle nie uciekali. Sądzili, iż skoro są niewinni, to Niemcy im nic nie zrobią. Niemcy jednak nie szukali winnych. Brali każdego, kto im się nawinął. Mój sąsiad, Janek Czyż, szedł z koszykiem przewieszonym przez ramię do ogrodu po warzywa. Zawołali go, gdy był jeszcze na podwórku. Nie zdążył nawet pożegnać się z rodziną, której nie dane mu było już nigdy zobaczyć. Natomiast Bandurski szedł wtedy kosić owies. Niemcy czekali na górce. Gdy przyprowadzili go do samochodu, miał jeszcze osłę w kieszeni. Wyciągnął, popatrzył na nią przez chwilę i wyrzucił na drogę. Łukasz Lemański, gdy go zabierali akurat młócił. Kiedy weszli do stodoły, rzucił cepy na klepisko i poszedł prosto do samochodu. Zaraz po nim przyprowadzili Szczepana Olszewskiego.”

 

Leszek Czyż


Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych - galeria

 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenia pomnika pamięci mieszkańców Parafii Leman zamordowanych w latach 1943 – 1945 w niemieckich obozach koncentracyjnych
 
 
Cyfrowy Urząd
PPE
BIP
plID
MONITOR POLSKI
DZIENNIK USTAW
INSYGNIA GMINY
KONTAKT
Tydzień sportu
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
SUBSKRYPCJA
Jeżeli chcesz być informowany o aktualnościach w serwisie, podaj swój adres e-mail.
Subskrypcja - dopisz - wypisz
30 marca 2017
czwartek
89 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
imieniny
Amelii, Dobromira, Leonarda
Mapa Gminy
LogoRPWOW
Kalendarz Wydarzeń Prewencyjnych
Kraina
Mikroporady
Czyste Powietrze
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.


Licznik odwiedzin  0342621
Urząd Gminy Turośl, Jana Pawła II 49, 18-525  Turośl , pow. kolneński, woj. podlaskie
tel.: 86027806765, fax: 862786149, email: sekretariat@turosl.pl
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x